Szkolenie pod tym nieco prowokacyjnym tytułem zostało zorganizowane przez Świętokrzyską Izbę Lekarską a poprowadzone przez prof. Beatę Wożakowską-Kapłon i dr n. med. Katarzynę Starzyk. W pierwszej części szkolenia zostały zaprezentowane najnowsze wytyczne leczenia dyslipidemii, których podstawą jest oszacowanie ryzyka sercowo-naczyniowego, przy uwzględnieniu modyfikatorów ryzyka, (przypomnijmy że Polska należy do krajów o wysokim ryzyku) ustalenie celów terapii i schematów leczenia. Omówiono znaczenie lipoproteiny (a) w oczekiwaniu na wyniki badań klinicznych z twardymi punktami końcowymi, z zastosowaniem –rsenów i –siranów. Pozytywne wyniki będą podstawą do rejestracji przedstawicieli tych nowych grup leków obniżających stężenie lipoproteiny (a) i być może kolejnym krokiem milowym w terapii dyslipidemii. Nadal jednak podstawę terapii dyslipidemii stanowią silne statyny (atorwastatyna i rosuwastatyna) w skojarzeniu z ezetymibem, uzupełniane w uzasadnionych przypadkach inhibitorem PCSK-9 (ewolokumab, alirokumab) lub modulatorem PCSK-9, inclisiranem. U pacjentów nietolerujących statyn lub wymagających terapii skojarzonej dyslipidemii zaleca się zastosowanie kwasu bempediowego. Rola statyn została podkreślona w terapii pacjentów z HIV oraz w onkologii przy terapii antracyklinami. W obowiązujących wytycznych ESC zdyskredytowane zostało (III klasa zaleceń) zastosowanie suplemetów diety, preparatów roślinnych i witamin w obniżaniu stężenia LDL-ch i redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego u osób z chorobą miążdżycową. W badaniu SPORT-2023 wykazano, że mała dawka statyny (rosuwastatyna 5 mg), jest bezapelacyjnie lepsza od czerwonego ryżu, czosnku, kurkumy, oleju rybnego, steroli roślinnych czy cynamonu.
Druga część szkolenia poświęcona była prezentacji zasad leczenia pacjentów w programie lekowym NFZ, o symbolu B101. Program ten jest dedykowany pacjentom z zaburzeniami lipidowymi, zapewniając nieodpłatną terapię nowoczesnymi lekami hipolipemizującymi, jak: alirokumab, ewolokumab, inclisiran i lomitapid. Alirokumab i ewolokumab to inhibitory receptora PCSK9, a inclisiran jest jego modulatorem. Lomitapid natomiast jest selektywnym inhibitorem wewnątrzkomórkowego, mikrosomalnego białka MTP, odgrywającego rolę w gromadzeniu w wątrobie i jelitach lipoprotein zawierających apolipoproteinę B. W I Klinice Kardiologii i Elektroterapii Świętokrzyskiego Centrum Kardiologii obejmuje się opieką pacjentów z zaburzeniami lipidowymi, którzy ukończyli 18 rok życia kwalifikujących się do nowoczesnych terapii hipercholesterolemii.
Od 1.10.2025r. obowiązują nowe zasady uczestnictwa w Programie. Do leczenia należy kwalifikować pacjentów bardzo wysokiego i ekstremalnie wysokiego ryzyka, którzy są już leczeni intensywnie statynami w maksymalnych tolerowanych dawkach oraz w skojarzeniu z ezetymibem i nie osiągają celu terapii. Konieczne jest udokumentowanie przyjmowania leczenia na podstawie realizacji recept w IKP. Można również włączyć do programu osoby z całkowitą nietolerancją statyn, niemniej musi ona być udokumentowana. Całkowity brak tolerancji statyn oznacza: udokumentowaną nietolerancję co najmniej 2 statyn, jednej w najmniejszej początkowej dawce/dobę i drugiej w dowolnej dostępnej dawce (okres leczenia statynami nie krótszy niż 3 miesiące). W przypadku wystąpienia objawów mięśniowych, należy potwierdzić brak tolerancji korzystając ze skali SAMS.
Pacjenci z ekstremalnym ryzykiem sercowo-naczyniowym to, zgodnie z kryteriami NFZ, osoby po przebytym zawale serca (z udokumentowaną w koronarografii lub tomografii miażdżycą tętnic wieńcowych), który wystąpił w okresie do 60 miesięcy (5 lat) przed włączeniem do programu lekowego oraz dodatkowym jednym zdarzeniem sercowo-naczyniowym lub stanem chorobowym/czynnikiem ryzyka. Są wśród nich zdarzenia wieńcowe (dodatkowo przebyty zawał serca w wywiadzie lub wielonaczyniowa choroba wieńcowa, zdefiniowana jako co najmniej 50% zwężenia światła naczynia w co najmniej 2 naczyniach lub wiek poniżej 50 lat w chwili pierwszego zawału lub po uprzednio wykonanym zabiegu PCI lub CABG wielonaczyniowej choroby wieńcowej), ze strony tętnic obwodowych (PAD, tj.: chromanie przestankowe ze wskaźnikiem kostka-ramię (ABI) <0,85 lub przebyta rewaskularyzacja tętnic obwodowych lub amputacja kończyny z powodu choroby miażdżycowej) lub mózgowych (chorobą tętnic mózgowych, tj. przebyty udar niedokrwienny mózgu lub przemijający atak niedokrwienny (TIA) lub przebyta rewaskularyzacja tętnic dogłowowych). Wśród innych stanów chorobowych, kwalifikujących pacjentów do leczenia w programie B101 w dokumencie NFZ wymieniono: cukrzycę typu 2 z poważnym uszkodzeniem narządowym definiowanym jako: eGFR <45 ml/min/1,73 m2 niezależnie od albuminurii lub eGFR 45-59 ml/min/1,73 m2 oraz albuminurią (UACR 30-300 mg/g; stadium A2) lub białkomocz (UACR >300 mg/g; stadium A3) lub obecność choroby mikronaczyniowej w przynajmniej trzech różnych miejscach, np. albuminuria (stadium A2) oraz retinopatia oraz neuropatia lub 10-letnie ryzyko sercowo-naczyniowe > 20% według kalkulatora SCORE2-Diabetes, a także jeden z: przewlekła chorobę nerek z eGFR < 60 ml/min/1,73, stężenie lipoproteiny (a) > 50 mg/dL, potwierdzona diagnoza rodzinnej heterozygotycznej hipercholesterolemii, tj. > 8 punktów w skali Dutch Lipid Clinic Network. Oso by te mogą być kwalifikowane do nowoczesnego, nieodpłatnego leczenia w Programie B101, jeśli ich LDL-C wynosi > 55 mg/dL (1,4 mmol/L) pomimo stosowania diety i standardowej terapii statyną i ezetymibem.
Kolejną grupą pacjentów kwalifikowanych do leczenia w Programie, jest stwierdzenie u nich bardzo wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego, przebytego zawału serca na tle miażdżycy do 24 m-cy przed włączeniem do programu i stężenia LDL-C > 70 mg/dL (1,8 mmol/L) pomimo stosowania diety i farmakoterapii standardowej.
Klinika Kardiologii i Elektroterapii WSzZ w Kielcach (tel. sekretariatu 41 3671510) prowadzi terapię chorych w Programie B101 i deklarujemy pomoc wszystkim koleżankom i kolegom, którzy pragną umieścić w programie swoich pacjentów.
prof. Beata Wożakowska-Kapłon, dr n. med. Katarzyna Starzyk
